POGODA

Reklama

Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [30.04.2012, 07:03:29] • Świnoujście

Kościół w Przytorze (1 )

Kościół w Przytorze (1 )

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Przytorze, wygląd współczesny. (fot. wikipedia.pl )

Znajdujący się obecnie w centrum Przytoru kościół parafialny Najświętszego Serca Pana Jezusa, w dziejach wsi nie jest pierwszym. Nie ulega wątpliwości, że w tej dużej jak na owe czasy wiosce pierwszy dom modlitwy powstać musiał już w okresie średniowiecza. Brak jednakowoż informacji o tej budowli. Nieco później, bo w XVI wieku po wprowadzeniu reformacji, w Przytorze ulokowano dom dla wdów po pastorach. Wydaje się więc że kościół tam także być musiał. Niestety żadne konkretne informacje na ten temat nie przetrwały.

Więcej wiadomości mamy o poprzedniku dzisiejszej świątyni. Był to usytuowany w pobliżu dzisiejszego kościółek, o konstrukcji szachulcowej ( z tzw. „pruskiego muru”), zbudowany w 1702 roku. Był jednonawowy z emporami; miał 27 stóp szerokości i 90 stóp długości ( około 7 x 30 m ) . Mieścił 450 wiernych. Ze wszystkich stron otoczony był grobami tak, że dookoła znajdowała się tylko ścieżka szerokości około 4 stóp. Kościół ten zobaczyć można jedynie na starych kościelnych pieczęciach. W oparciu o to wyobrażenie, została sporządzona poniższa ilustracja. Podobne wiejskie kościółki występują jeszcze obecnie na terenie Pomorza, tak polskiego jaki i niemieckiego.

Kościół w Przytorze (1 )

Przypuszczalny wygląd dawnego przytorskiego kościoła z XVIII wieku. (fot. Archiwum )

Z zachowanych przekazów wynika, że w pierwotnej formie, do około końca XVIII wieku kościółek posiadał też wieżę. Podobnie jak więźba dachowa, jej szkielet nośny był także konstrukcją drewnianą. Wraz z upływem lat, drewno jednakowoż murszało, wieżyczka podupadała i wyglądała coraz gorzej. W tej sytuacji, mieszkańcy zdecydowali o jej rozbiórce i wzniesieniu nowej. W 1813 roku, za czasów pastora Klempina, wieżę rozebrano. Rozbiórka, prowadzona wspólnym wysiłkiem mieszkańców, nastąpiła bardzo szybko. Wraz z tym zamówiono, zwieziono i złożono koło kościółka odpowiednio mocne, dębowe bale, które posłużyć miały zbudowaniu nowej wieży. I na tym skończyła się aktywność parafian, którzy doszli do wniosku, że budowa wieży to sprawa władzy państwowej. Zwrócili się zatem z odpowiednią petycją do owej władzy, skąd nadeszła odpowiedź: „ Kto wam kazał rozbierać wieżę? Niech ten ją odbudowuje, kto ją rozebrał”. W tej sytuacji, gdy nikt do odbudowy wieży się nie kwapił, a drewno na jej budowę leżało, z czasem powstał zamysł spieniężenia go. Wkrótce też znaleźli się chętni do nabycia materiału, który też ochoczo został zamieniony na gotówkę. Po pewnym czasie za odzyskane w ten sposób pieniądze zorganizowali mieszkańcy całodzienny, bardzo huczny festyn. I w ten sposób stary przytorski kościół pozostał bez wieży, a wśród mieszańców sąsiednich wsi pokutowało powiedzenie, że „Przytorzanie przepili swoją wieżę kościelną”.

Kościół w Przytorze (1 )

Dzwony dawnego kościoła w Przytorze przez dziesiątki lat umieszczone były na podobnej konstrukcji. Zbiór autora.(fot. Archiwum )

W konsekwencji rozbiórki wieży, dzwony zawieszone zostały w zbudowanej obok kościoła niskiej, drewnianej dzwonnicy. Dodam jeszcze, że dawny dom pastora, szachulcowa, kryty trzcinową strzechą chata, stał jeszcze długie lata w pobliżu kościoła.

Kościół w Przytorze (1 )

Dawny dom przytorskiego pastora. Fragment pocztówki z pocz. XX wieku. Reprodukcja w zbiorze autora.(fot. Archiwum )

Decyzja o budowie nowego kościoła powstała w związku z tym, że w końcu XIX wieku stara budowla nie spełniała już należycie swojej roli. Wieś rozrosła się, przybyło mieszkańców stałych, coraz częściej zdarzali się też letnicy. W kościele było po prostu zbyt ciasno i zbyt biednie, jak na tę rosnącą w zamożność miejscowość. Stara świątynia coraz bardziej też podupadała technicznie, a zawilgocone ściany tu i ówdzie obsypywały się. Ciasna bez organów i wieżowego zegara ( wszak wieży nie było ), nie przystawała już do znaczenia wsi i jej rozwoju. Nowy kościół miała być dużo obszerniejszy, wyposażony zgodnie z nowymi potrzebami i modą. Pierwsze starania o nowy kościół rozpoczęły się w 1895 roku. Wtedy to powstał wstępny projekt nowej świątyni, wykonany przez świnoujskiego radcę budowlanego Blankenburga. Nie zyskał on jednak pełnej akceptacji gminy, która miała ponieść 1/3 kosztów budowy szacowanych w sumie na ponad 60 tysięcy marek.

Ostatecznie po sporach i dyskusjach, w końcu 1897 roku projekt ze zmianami został zatwierdzony, jako podstawa do opracowania właściwego projektu budowlanego. Ten zaś po rozlicznych urzędniczych korowodach, został złożony prawie rok później, bo 7 listopada 1898 roku.
Kolejnym problemem był brak odpowiedniej działki. Pierwotnie brano pod uwagę teren po starym kościele z 1702 roku. Ten okazał się jednak za mały, a dodatkowo jak już wspomniałem, znajdował się on na cmentarzu w otoczeniu grobów, ogrodzonych kamiennym murkiem. Po dłuższych przymiarkach, gmina postanowiła ostatecznie wybudować kościół na działce przylegającej do cmentarza, odkupionej od mieszkańca nazwiskiem Spiegelberg.
Plac został udostępniony pod budowę 23 października 1900 roku, tę zaś rozpoczęto w czerwcu następnego, 1901 roku. Projekt kościoła został uprzednio przedstawiony w Ministerstwie Robót Publicznych. Nadzór powierzono Radcy Zarządu i Budownictwa – Rösenerowi ze Szczecina. Budowę świątyni prowadził radca budowlany Tietz ze Świnoujścia.
O przebiegu budowy i dalszych losach kościoła opowiem już w następnym odcinku.

źródło: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 14, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Przed zamieszczeniem komentarza zapoznaj się z regulaminem.

 
Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-14 z 14

Gość • Niedziela [06.05.2012, 11:04:35] • [IP: 80.245.178.**]

Fajnie to było kiedyś teraz to mieszka już tam banda przestępców i hołota z różnych stron Świata którzy psują atmosferę tego miejsca. Pędzą do kościoła, przechodzą koło człowieka i nawet dzień dobry nie powiedzą. Więc po co idziesz do tego pięknego kościoła pokazać się innym że jesteś dobrym i miłujesz bliźniego jak siebie samego ? żebyś błyszczał w ich oczach aby móc oszukać i nabrać innych. Zakłamanie, obłuda i chamstwo.

Gość • Czwartek [03.05.2012, 19:39:51] • [IP: 124.160.210.***]

Ale to juz było

Przyto-rak • Środa [02.05.2012, 07:58:57] • [IP: 83.21.160.***]

Była ciekawa przeszłość czeka znakomita przyszłość. ..tylko z terazniejszością nie wychodzi.

Gość • Środa [02.05.2012, 07:36:54] • [IP: 188.182.137.***]

w ogóle to my wszyscy jesteśmy fajni, tylko zawsze ktoś mąci i wychodzi z tego nienawiść. Miłego dnia;)

Gość • Wtorek [01.05.2012, 21:49:56] • [IP: 88.156.232.***]

To jest bardzo ladny kosciol.

Gość • Wtorek [01.05.2012, 17:59:54] • [IP: 37.47.18.***]

Kilka lat temu zmieniono pokrycie dachu, za ks. Andrzeja.

dociekliwy • Wtorek [01.05.2012, 13:12:38] • [IP: 89.101.35.**]

a ten dom pastora to nie stal przypadkiem za tym zielonym ogrodzeniem?

Gość • Wtorek [01.05.2012, 11:47:25] • [IP: 31.63.196.***]

A to prawda, że pod tym kościołem jest ukryty skarb?

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 20:04:02] • [IP: 83.19.184.**]

wspaniały kościół, wspaniała wspólnota, tu zacząłem regularnie uczęszczać na mszę, tu brałem ślub, moja dwójka dzieci była tu chrzczona, pozdrawiam wszystkich wiernych z Przytoru oraz Pana Plucińskiego i czekam na ciąg dalszy

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 11:26:36] • [IP: 31.62.109.***]

Kilka uroczystości odbyło się w tym kościele w mojej rodzinie. Również w innych rodzinach. Jest bardzo dużo ławek, zawsze można siedzieć podczas mszy świętej.

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 11:23:19] • [IP: 80.245.179.***]

Pozdrowienia dla dzwonnika Daniela;d

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 08:55:38] • [IP: 93.94.184.**]

Ma on dla nas szczególne znaczenie. W tym kościele 20 lat temu (minie w lipcu)powiedzieliśmy sobie z żoną TAK. Sakramentu ślubu udzielił nam ks. Leszek

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 08:27:04] • [IP: 80.245.180.***]

hmm... wiec od tamtych ponad 100 lat mocno sie władza nie zmieniła :P (w sumie to szybko poszło tylko 3 lata na zgode budowania)

Ogre • Poniedziałek [30.04.2012, 07:23:13] • [IP: 31.63.221.***]

Nie ma to, jak sobie przepić kasiorkę na wieżę.

Oglądasz 1-14 z 14
■ 51- letni Niemiec postanowił za darmo napić się w agencji towarzyskiej w Świnoujściu. Mężczyzna zamówił kilka drinków, a następnie nie zapłacił rachunku. Za napoje wyskokowe miał do zapłaty prawie 500 złotych. 51- latek tłumaczył pracownikom domu, że nie ma przy sobie pieniędzy. Ci długo nie czekając wybrali się z nim do Niemiec, aby uregulować rachunek. Ostatecznie jednak okazało się, że 51- latek nadal nie ma za co zapłacić rachunku ■ Janusz Żmurkiewicz ujawnił, że wystartuje w wyborach ■ Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt z Warnowa zajmie się leczeniem i rehabilitacją dzikich zwierząt ■ 178 479 złotych to kwota jaką przeliczyły panie z banku WOŚP do końca pracy sztabu orkiestry w Świnoujściu. Ostateczna kwota może jeszcze zostać powiększona o pieniądze uzyskane z trwających aukcji allegro świnoujskiego sztabu ■ Już od 1 marca handel w niedziele będzie stopniowo ograniczany. W nocy, z środy na czwartek Sejm przyjął poprawki zaproponowane przez Senat. Teraz ustawa czeka tylko na podpis prezydenta Andrzeja Dudy. Co zmiany oznaczają dla klientów sklepów? ■ Wyjątkowo atrakcyjna działka w Karsiborzu sprzedana! Cypel między Kanałem Piastowskim, a Zalewem był wystawiony za 3,2 miliony euro! Zobacz film! ■ Świadkowie zabrali kluczyki pijanemu kierowcy. Każdy, kto jest świadkiem przestępstwa, ma prawo ująć sprawcę na gorącym uczynku. Tak też uczynili świadkowie, którzy zabrali kluczyki nietrzeźwemu kierującemu, uniemożliwiając mu dalszą jazdę, a na miejsce wezwali patrol Policji ■ Już dziś zabłyśnie wielkie serce orkiestry! Już dziś Członkowie Wolińskiej Orkiestry Bębniarskiej wraz oddziałem Piechoty Najemnej ubarwią ceremonię rozświetlenia wielkiego serca WOŚP. Serce rozbłyśnie o godzinie 17.00 na Placu Wolności i będzie to sygnał dla wolontariuszy, mieszkańców i gości miasta, że w Świnoujściu gramy wspólnie w ramach 26 finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Świnoujski Sztab WOŚP zaprasza wszystkich do udziału w tym radosnym happeningu, który od ponad dekady stał się już tradycją świnoujskich finałów. Nieprzerwanie, od początku, iluminacją serca zajmuje się firma p. Śienkiewicz ■ W sytuacji zagrożenia życia i braku karetki w Świnoujściu do pacjentów przyjadą ambulansem niemieccy ratownicy medyczni. To efekt wspólnego polsko - niemieckiego projektu pod nazwą- Interreg Va "InGRiP - Zintegrowane transgraniczne ratownictwo medyczne w Pomeranii/Brandenburgii". Na jego podstawie przy braku polskiej karetki, pacjentowi z nagłym zatrzymaniem krążenia, czy zawałem serca z pomocą przyjedzie ambulans z Heringsdorfu lub Mellenthinu. W tej sprawie, 25 stycznia w Greifswaldzie odbędzie się specjalna konferencja prasowa ■ W najbliższy piątek. ZWiK będzie nieczynny. Zakład Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w Świnoujściu informuje, że w dniu 12. stycznia 2018 r (piątek) zakład będzie nieczynny (dzień ustawowo wolny za święto wypadające w sobotę). ■ Czytelnik: Drogowy armageddon na Markiewicza! Olbrzymie wyrwy w asfalcie powodują uszkodzenia opon i felg ■ Ruszył rejestr sprawców przestępstw na tle seksualnym! Wśród nich jest groźny przestępca ze Świnoujścia! ■ 12 - letni Tytus Brzeziński ze Świnoujścia wystąpił w telewizyjnym show dwójki „The Voice Kids”. 12- latek oczarował nie tylko publiczność, ale przede wszystkim jurorów programu. Na scenie zaśpiewał znany utwór - Uptown Funk, Marka Ronsona i Bruno Marsa. Jurorzy, muzycy Tomson i Baron oraz wokalista Dawid Kwiatkowski ani przez moment nie wątpili w talent młodego świnoujścianina. Ostatecznie jednak Tytus wybrał drużynę Tomsona i Barona ■ 18 - latka w piżamie i boso wyszła w nocy z ośrodka przy ulicy Słowackiego. Poszukiwania objęły całą dzielnicę nadmorską ■ Na dziesiątkach imprez, balach i prywatkach, powitaliśmy w Świnoujściu Nowy Rok. Mimo, że nie o takiej pogodzie marzyli uczestnicy miejskiego sylwestra na plaży, to nad morze przed północą ściągnęły prawdziwe tłumy mieszkańców. Nie zabrakło także gości; zimowych turystów, kuracjuszy oraz sporej grupy sąsiadów zza zachodniej granicy, którzy Nowy Rok postanowili powitać na świnoujskiej plaży i promenadzie ■ Nawet świetnie zorganizowana rozrywka może skończyć się nieszczęśliwym wypadkiem, kiedy nie znamy terenu i jesteśmy pochłonięci emocjami. Uczestnik gry Lasertag wpadł do głębokiej na 3 metry piwnicy w porosyjskiej bazie na Mulniku ■ Funkcjonariusze z Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej zatrzymali czterech mężczyzn, którzy przewozili papierosy bez polskich znaków akcyzy. Szacunkowa wartość zatrzymanego towaru wynosi niemal 200.000 zł. ■ Unieważniono przetarg na tunel w Świnoujściu. Jak grom z nieba spadła na nas wiadomość o tym, że unieważniono przetarg na budowę tunelu w Świnoujściu. Okazuje się że Krajowa Izba Odwoławcza uwzględniła odwołania dwóch konsorcjów ws. wyników przetargu na zaprojektowanie i budowę tunelu łączącego wyspy Uznam i Wolin w Świnoujściu. O sprawie poinformował portal budownictwo.wnp.pl ■ Dzięki specjalnemu zaproszeniu wicemarszałka Sejmu, Joachima Brudzińskiego w czwartek, uczniowie oraz dyrekcja Zespołu Szkół Morskich w Świnoujściu mieli okazję odwiedzić Sejm ■ W 2018 roku w mieście rusza kolejna akcja usuwania azbestu. Ta trucizna ma w całości zniknąć z naszego miasta do 2032 roku. Do tej akcji miasto przyłączy się już po raz szósty ■ Rada Miasta zatwierdziła Wieloletni Program Inwestycyjny dla Miasta Świnoujścia ■ Po kilkugodzinnej dyskusji Rada Miasta przyjęła, zaproponowany przez prezydenta projekt budżetu Świnoujścia na rok 2018. Uchwałę budżetową poparło 18 radnych, nikt nie był przeciw tylko jeden radny wstrzymał się od głosu ■